كه اينك در تصرف روسيه است ، چنان‌كه در « روضات : 644 » بدان تصريح فرموده ، و نيز در صفحهء 78 منسوب بدان را بكسر شين ضبط كرده ؛ و در « معجم البلدان 5 : 258 » آن را بفتح شين ضبط كرده ، و ظاهرا آن براى تعريب بوده كه مىخواسته لاأقل اندك فرقى بين أسلوب عربى و تلفظ فارسى موجود باشد . و اين ولايت محدود است از طرف شمال بجبال البرز و ملك داغستان ، و از جانب جنوب برود كروموغان ، و از سمت مشرق بدرياى خزر ، و از جهت مغرب بگرجستان ؛ چنان‌كه در « رياض السياحه : 51 » تأليف صاحب عنوان نوشته . و قصبهء اين ولايت ، يعنى قاعده و حكومت‌نشين آن ، شهر شماخى بفتح شين و تخفيف ميم است ؛ چنان‌كه در « معجم : 291 » و « رياض : 53 » فرموده‌اند . و اين شهر را يزيديه نيز مىگويند ، چنان‌كه در « معجم 8 : 507 » نوشته . و در بعضى از مواضع نام اين ولايت را شيروان بياء بعد از شين نوشته‌اند ، و آن غلط است . عجب اينكه صاحب عنوان با آنكه خود از آن ولايت بوده ، در « رياض » در دو صفحهء مذكور و ما بين آنها در مواضع عديده ؛ آن را بعنوان شيروان ؛ بادخال ياء در بين شين و راء ذكر كرده . و در « روضات : 644 » فرموده : گويا كسى كه آن را بياء گفته اشتباه به شيروان بفتح راء بر وزن ايروان نموده ، و آن ؛ چنان‌كه در « قاموس » نوشته ، قريه - اى است ببخارا ، انتهى . و در « معجم : 324 » نوشته كه شيروان ، بكسر شين و سكون ياء قريه‌اى است در پهلوى بمجكث ( بفتح باء و سكون ميم و كسر جيم و فتح كاف و سكون ثاء مثلثه ) از نواحى بخارا . و سپس چندين نفر از علماء را از آن آورده ، چنان‌كه اين شروان مورد بحث نيز مولد و موطن جماعتى از علماء و عرفاء و شعراء بوده ، از آن جمله : حكيم خاقانى ، و ملا ميرزاى شروانى ، و صاحب عنوان ، و غيره . به‌هرحال ، مرحوم حاج ميرزا زين العابدين ، صاحب عنوان ، فرزند ملا اسكندر است كه وى مردى عالم بوده و فرزندانى داشته . يكى : صاحب عنوان ، و ديگرى : حاجى محمد على كه از معاريف زمان بوده و كتابى بنام « شرافة الانسان » تأليف نموده ، كه ألحق خوب كتابى است ؛ چنان‌كه در « طرائق الحقائق 3 : 128 » نوشته . صاحب عنوان ، خود از عرفاء و فضلاء و مردى دانشور و كامل و مطلع بر أحوال بلاد و رجال بوده ، و بواسطهء تأليف « بستان السياحه » و « رياض » و حسن معاشرتى كه با فرق